Με τα δρεπάνια ανά χείρας, δεκάδες νοσταλγοί του παλιού καλού καιρού και της αφθονίας των γεννημάτων της εύφορης μάνας γης της Καλαμαύκας, ανηφόρισαν το πρωί της Κυριακής στη θέση Μακρύ Λιβάδι, σε υψόμετρο 1.050 μέτρων, προκειμένου να θερίσουν τα σπαρτά, στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων "Αλωνέματα 2010", που διοργανώνονται για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. 
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμαύκας αναβιώνει και φέτος τα "Αλωνέματα", δίνοντας την ευκαιρία στους νέους και τις νέες κυρίως να γνωρίσουν τη σπορά, το θερισμό, το αλώνεμα και το ζύμωμα του χωριάτικου ψωμιού, βασικό συστατικό θρέψης των γονιών και των παππούδων μας πριν το 1970. 
Η συμμετοχή των ντόπιων και των ξένων επισκεπτών στη μυσταγωγία του θερισμού ξεπέρασε φέτος κάθε προσδοκία. Οι πιο ηλικιωμένοι και πιο ηλικιωμένες της Καλαμαύκας ήταν από πολύ νωρίς το πρωί σε «θέση μάχης», με τον κ. Βαγγέλη Γαρεφαλάκη να ακονίζει και το τελευταίο δρεπάνι, που ξεθάφτηκε από το σεντούκι με τα οικογενειακά κειμήλια. 
Από το Καβούσι έσπευσε ο κ. Λεωνίδας Κουδουμογιαννάκης, κραδαίνοντας ένα δρεπάνι ηλικίας 100 περίπου χρόνων. «Το βρήκα ανάμεσα στα οικογενειακά μας κειμήλια. Ήταν του παππού μου. Στη λαβή του είχε χαράξει τα αρχικά του. Και το Καβούσι εκείνη την εποχή ήταν από τους πιο πλούσιους σιτοβολώνες του Λασιθίου», λέει στη "Ν.Κ." και μαζεύει τα πιο γερά στάχια με τις μεστωμένες σιταροκεφαλές για να στολίσει το σαλόνι του σπιτιού του ο κ. Κουδουμογιαννάκης. 
Στην παρέα μας έρχεται ο πρώην αγρονόμος της Ιεράπετρας κ. Κώστας Νοτάκης. «Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», μας λέει, «το σιτάρι και το κριθάρι της Καλαμαύκας δεν μπορούσε καμία περιοχή να τα συναγωνιστεί σε ποιότητα. Το 1955 ο πατέρας μου Νικόλαος Αντ. Νοτάκης κέρδισε το χρυσό μετάλλιο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης για το κριθάρι και το ασπρόσταρο τα οποία παρουσίασε στην έκθεση».
Το δίπλωμα και το χρυσό μετάλλιο "Τιμή στην εργασία" για τα σιτηρά του σώζονται και αποδεικνύουν ότι ο Ν.Α. Νοτάκης ήταν από τους πιο προοδευτικούς στην παραγωγή αγρότες εκείνης της εποχής. 

Η σπορά 
Η σπορά των σιτηρών ξεκινούσε τα παλιά χρόνια με τα πρωτοβρόχια. Ο γεωργός έπρεπε να είχε σπείρει μέχρι τη γιορτή της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας στις 21 Νοεμβρίου. Με ξύλινα ζυγάλετρα αρχικά και ένα ζευγάρι βούγια (βόδια) ο γεωργός έσπερνε και αλώνευε. Λίγο αργότερα τα ζυγάλετρα έγιναν σιδερένια και τα μουλάρια ή τα γαϊδούρια πήραν τη θέση των βοδιών. 
«Στο θέρος», θυμάται ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμαύκας κ. Μανόλης Ψυλλινάκης, «φτιάχναμε μεγάλες ομάδες θεριστών μεταξύ οικογενειών και γειτόνων. Μοναδική αμοιβή τους ήταν το φαγητό της εποχής εκείνης. Ξερά κουκκιά, σαρδέλες παστές, καλικωτά, χόντρος με χοχλιούς, θηράματα ή κρέας εάν υπήρχαν, φασόλια δροσερά ή μπάμιες και μπόλικο ντόπιο καλαμαυκιανό κρασί». 
Το σούρουπο οι θεριστάδες γύριζαν στο χωριό και η μέρα τους τελείωνε πάντα με καντάδες, τραγούδια και πειράγματα. 
«Χιλιάδες είναι οι μαντινάδες που έχουν βγει την περίοδο του θέρους, όπου έβρισκαν ευκαιρία οι ντελικανήδες της εποχής να έρθουν πιο κοντά στην κοπελιά τους, να φλερτάρουν εκείνη που τους είχε "γυαλίσει" ή να ξεκινήσουν καινούργιοι έρωτες», προσθέτει ο δάσκαλος κ. Δημήτρης Κουτσελάκης. 

Τα μικρά παιδιά 

Στον προχθεσινό θερισμό οι περισσότερες οικογένειες έφεραν στο Μακρύ Λιβάδι και τα παιδιά ή τα εγγόνια τους.
«Πέρυσι κυριάρχησε η παρουσία των ηλικιωμένων του χωριού, που ήρθαν να διδάξουν τους νεότερους. Φέτος τα παιδιά είναι περισσότερα, και αυτό δείχνει ότι η νέα γενιά θέλει να διατηρήσει την παράδοση των προγόνων μας», παρατήρησε ο οπτικός κ. Βαγγέλης Γενειατάκης. 
Μέχρι και παιδιά βρεφικής ηλικίας είχαν φέρει οι λάτρεις των αλωνεμάτων και του θερισμού. «Πέρυσι την ημέρα του αλωνέματος γέννησα την κόρη μου», μας λέει η κ. Πόπη Ψυλινάκη. «Οι γονείς μου και ο γιατρός μου την ονόμασαν χαϊδευτικά Αλωνεύτρα. Θα τη βαφτίσουμε Ραφαέλα και φέτος τη φέραμε στο θερισμό για να πάρει τις πρώτες εικόνες από τις εκδηλώσεις που την έχουν σημαδέψει. Αν και μικρή, δείχνει να της αρέσει πάρα πολύ ο τόπος μας», μας είπε η νεαρή μητέρα. 
Παιδιά νηπιακής ηλικίας με μικρά δρεπανάκια δοκιμάζουν να θερίσουν. Λίγο πιο πέρα τα μιμούνται τέσσερα κοριτσάκια, λίγο μεγαλύτερα. Η επαφή με τα στάχια του σιταριού δε τα ενοχλεί. Μας δίνουν την εντύπωση ότι τα στάχια τα δένουν με το παρελθόν της Καλαμαύκας. 
Τα στάχια μετά το μεσημέρι έχουν θεριστεί και οι άνδρες αρχίζουν το δέσιμο με τα δεματικά. 
«Όπως δένουμε τα δεμάτια για να τα κουβαλήσουμε στο αλώνι, νομίζω ότι οι εκδηλώσεις αυτές μάς δένουν με την παράδοσή μας και κουβαλούν ξανά στη μνήμη μας θύμισες ξεχασμένες, αλλά άσβεστες», μας λέει ο αντιπρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμαύκας κ. Μιχάλης Γαρεφαλάκης. 

Τιμή 
Κατά τη διάρκεια του θερισμού, στο κτήμα του κ. Γιώργου Νικολαράκη, το οποίο επιλέχτηκε για τη σπορά των σιτηρών, καταφτάνουν ο νομάρχης Λασιθίου κ. Σήφης Αναστασάκης, ο δήμαρχος Ιεράπετρας κ. Μανόλης Μαστοράκης, οι αντιδήμαρχοι κ.κ. Μάνος Μαρκόπουλος και Γιάννης Ψαρουδάκης, η πρόεδρος του τοπικού συμβουλίου Καλαμαύκας κ. Ζαχαρούλα Φρονιμάκη και πάρα πολλοί επισκέπτες ακόμα και εκτός νομού Λασιθίου. 
Με τις παρουσίες αυτές, τιμή στους διοργανωτές, φτάνει η ώρα που ενώ έχει προηγηθεί το διάλειμμα για μία ρακή, απλώνονται στα τραπέζια του συλλόγου τα πλούσια τοπικά παραδοσιακά εδέσματα και κάτω από τη σκιά της αχλαδιάς και του πεύκου αρχίζει το φαγοπότι, που κρατεί μέχρι αργά με κρητική μουσική και μαντινάδες από ντόπιους καλλιτέχνες. 
«Τα αλωνέματα 2010», μας θυμίζει ο κ. Μανόλης Ψυλλινάκης, «δεν τελείωσαν». 
«Στις 25 Ιουλίου, Κυριακή, παραμονή της Αγίας Παρασκευής, περιμένουμε όλους τους φίλους της Καλαμαύκας και της παράδοσής μας στο Κεφαλοβρύσι. Κάτω από τη σκιά των αιωνόβιων πλατάνων, δίπλα στις πηγές με τα γάργαρα νερά, θα αλωνέψουμε τα σιτηρά, θα πλύνουμε το σιτάρι στο ποτάμι, θα το αλέσουμε στο χειρόμυλο, θα μαγειρέψουμε και θα σερβίρουμε ζεστό ξινόχοντρο και άλλες λιχουδιές, και θα διασκεδάσουμε στέλνοντας το μήνυμα στους μεγάλους που μας ταλαιπωρούν ότι εμείς "ξέρομε ιντ’ αλωνεύγομε"», καταλήγει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλαμαύκας κ. Μαν. Ψυλλινάκης.

Νέα Κρήτη, 29-06-10